فرش لرستان و تاریخچه آن

نگاهی به

فرش های دست بافت لری نه تنها در مرکز استان لرستان بلکه در بازارهای مناطق همجوار همچون همدان، اراک، اصفهان و کرمانشاه نیز عرضه می شود.

Image result for Lorestan carpet_irancarpet

لرستان نام استانی است در بخش غربی ایران با وسعت ۲۸۰۶۴ کیلومتر مربع معادل ۷/۱ درصد از کل مساحت کشور که به نام ساکنین آن یعنی طوایف مختلف لر نامیده شده است.
این منطقه به دلیل وجود مراتع فراوان از دیرباز مورد توجه دامداران بوده و شواهد تاریخی حکایت از گسترش و رونق شغل دامپروری در این منطقه دارد.
بطوریکه امروزه نیز عشایر مختلفی در این منطقه از طریق دامپروری که شغل اصلی آنها محسوب می شود امرار معاش می کنند.

پرورش دام برای عشایر منافع چند گانه ای دارد که علاوه بر تأمین هزینه های زندگی از گوشت، شیر، پشم، مو و … آنها نیز استفاده میکنند.برای مثال: سیاه چادرهای آنها از موی بز تابیده شده بافته می شوند که در واقع نوعی بافت بدون گره است.از شواهد تاریخی چنین بر می آید که : در این خطه پشم گوسفند، موی بز و پنبه مواد خام بافندگی بوده است. اما به نظر میرسد به دلیل آنکه به ندرت پنبه در این منطقه کشت میشده آن را از مناطق دیگری تهیه میکردند.

Image result for Lorestan carpet_irancarpet

ساختار فرش دستباف لرستان

فرش های دست بافت لری نه تنها در مرکز استان لرستان بلکه در بازارهای مناطق همجوار همچون : همدان، اراک، اصفهان و کرمانشاه نیز عرضه می شود.این فرش ها با وجود طرح های ساده و بی بدیل زمخت تر و ابتدائی تر از طرحهای فرشهای دیگر مناطق هستند .برای مثال : طرح های کردی و لری با وجود شباهت های فراوان از نظر کیفیت با هم متفاوتند، در مناطق عشایری با وجود تولیدات اندک نمی توان ظرافت فرش های شهری باف را در آنها مشاهده کرد.ولی در عوض با طرحهای ساده و اکثراً زیبایی که غالباً درسبک های هندسی و شاخه شکسته طراحی می شوند طرفداران پر و پا قرصی در میان معماران و دکوراتیوهای اروپائی برای خود پیدا کرده اند.

از سوی دیگر شیوه های بافت و طرحهای فرش در میان تیره های متعدد اقوام لر در کلیه این مناطق کم و بیش یکسان بوده و فرش های آنها اغلب با کاربرد رنگهای طبیعی و به صورت ضخیم بافته می شوند.

بافت قالیچه های مخصوصی بنام گبه از ویژگیهای قالی بافی این ایلات است.

لرها اکثراً در اندازه های کوچک فرش میبافند که البته در بعضی مناطق نمونه هایی با ابعاد بزرگتر نیز دیده میشود.به عنوان مثال در میان لرهای ساکن نصرآباد اصفهان می توان به اندازه هایی اشاره کرد که در ابعاد پرده ای بافته می شوند.

تار و پود فرش های لری از مخلوط پشمهای گوسفند و بز و گره فرش ها نیز با توجه به سنتهای بافندگی تیره های مختلف از نوع فارسی و گاهی ترکی می باشد.

تنوع طرحهای فرش لرستان

طرحهای لری از تنوع زیادی برخوردارند که بافنده ها آنها را با کمک ذهن خلاق خود خلق می کردند و با رنگهای متنوع و مناسبی که انتخاب می کردند، دنیایی از زیبایی را می آفریدند.خطوط مستقیم نقشهای هندسی به کمک پرزهای بلند حالتی منحنی را به خود می گیرند.و با درهم شدن طرح علیرغم رنگهای درخشان قالی حالتی شور رفته را به خود می گیرد.

 تنوع

به طور مختصر می توان گفت که پشم ها در مناطق ذکر شده بیشتر به رنگ هایی مانند : قرمز روناسی، آبی نیلی، سرمه ای، بژ، سفید نخودی، زرد ارغوانی و سبز دیده می شوند.

Related image_irancarpet

شیوه

اطلاعات ما در مورد اندک است، اما فیلبرگ (۱۹۵۲)می نویسد، در ابتدای تابستان نخهای پشمی را در دوغ می خواباندند تا برای رنگرزی آماده شود.

لرها از برگ درختان، اوره و نیل (نیل را از درختچه نیل که رنگ آبی می دهد، می گرفتند) به عنوان مواد رنگی استفاده میکردند.

در قالیها و بافته های لرستان که به دانمارک برده شده اند، در بسیاری از سایه ها رنگهای قرمز و آبی و زرد به کار رفته است.این رنگها را از منابعی چون قرمز دانه برای رنگ قرمز و روناس که رنگ قرمز زنگ نما از آن به دست می آمد، کلاله بته زعفران یا پوست انار، برای رنگ زعفرانی یا زرد و از میوه های انگور یا توت ایرانی رنگ سبز می ساختند.

در این راستا، رنگ سبز درخشان و بسیار زیبا و جذابی به خصوص در فرش های بافت نیمه اول سده بیستم لرستان، جلب توجه می کند که احتمال می رود این رنگ را از دو بار رنگ کردن یا خواباندن مجدد نخ زرد در نیل به دست آورده باشند.

در گذشته رنگرزی به صورت کاملاً گیاهی و طبیعی بوده و از رونق زیادی هم برخوردار بوده است.

اندازه های فرش لرستان

عشایر لر به تبعیت از رسوم و سنتهای ایلی و رفع نیازهای روزمره و یا سردرگمی به بافت فرش های گره دار بسیار کوچک و رو اسبی و خورجین و کیسه نمکی و غیره علاقه زیادی نشان می دهند.

آنها به گلیم بافی نیز اهمیت فراوانی می دهند.گلیمهای آنها چه از نظر شکل و اندازه و چه از نظر شیوه های بافندگی مشابهت زیادی با بافتهای ایل قشقائی دارند.معمولاً ابعاد قالیچه ها به ندرت از ۵/۱۲۰/۲ متر تجاوز می کند.

وضعیت کنونی فرش لرستان

با تمام توصیفی که از ارائه شد، امروزه فرشهایی که در لرستان بافته می شود، از نوع فرشهای رایج در سراسر کشور است.

اکثراً نقشه، مواد و ابزار آن از شهرستانهای همجوار به خصوص اراک، اصفهان و کاشان تهیه میشود.اما در مناطق خاصی از استان، یعنی اطراف بروجرد و الشتر و بعضی روستاهای شمال لرستان، گاهی فرشهای بومی بافته می شود، اما تعداد آنها بسیار کم و حتی انگشت شمار است.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *